GemeenteMuseum Den Haag; Alexander Calder

Op dit moment is in het GemeenteMuseum Den Haag een grote tentoonstelling te zien met werk van Alexander Calder (1898-1976). De titel had beter ‘Alexander Calder ontmoet Piet Mondriaan‘ kunnen […]

Op dit moment is in het GemeenteMuseum Den Haag een grote tentoonstelling te zien met werk van Alexander Calder (1898-1976). De titel had beter ‘Alexander Calder ontmoet Piet Mondriaan‘ kunnen zijn, want de twee worden erg mooi tegen elkaar uitgelicht. Mondriaan is namelijk van enorme invloed geweest op het werk van Calder.

Het werk van Calder is bekend, zijn mobiles en later stabiles zijn overal ter wereld te vinden. Toch is de aandacht naar deze kunstenaar in Nederland niet echt gigantisch, in 1969 was voor het laatst een grote tentoonstelling in het Stedelijk. Dat is vreemd want Calder geldt toch nog altijd als een zeer invloedrijk kunstenaar. Maar ook is hij een van de weinigen die werk maakt dat oprecht plezier uitstraalt en voor bijna iedereen toegankelijk is. Terecht dat het Gemeentemuseum hem dus uitgebreid toont.

Dat resulteert in een compacte tentoonstelling die een heel goed overzicht geeft van de kunstenaar Calder. Alles komt aan bod. Er wordt ruimschoots aandacht besteed aan zijn relatie met Piet Mondriaan, het atelier van Mondriaan is zelfs nagebouwd.

Op Calder valt weinig af te dingen. Als er echt iets te zeuren moet zijn, is het dat de mobiles wel erg statisch in de lucht hangen en dat wat beweging geen kwaad zou kunnen. Al is het ook begrijpelijk dat ze liever dat risico niet lopen met dergelijk prijzig werk. Verder is het een toptentoonstelling met louter topwerken. De gehele toon blijft luchtig, optimistisch, toegankelijk en bovenal oprecht leuk.

En dat mag wel wat vaker in de kunst, dingen die gewoon fascinerend zijn zonder moeilijke concepten. 🙂

De vroege Calder;

Alexander Calder - Candy - Olieverf op doek
Alexander Calder - Candy - Olieverf op doek
Alexander Calder - De Vliegende Trapeze - Olieverf op doek
Alexander Calder - De Vliegende Trapeze - Olieverf op doek
Alexander Calder - Koe - Metaaldraad en hout
Alexander Calder - Koe - Metaaldraad en hout
Alexander Calder - Onbekende Titel - Staaldraad
Alexander Calder - Onbekende Titel - Staaldraad
Alexander Calder - De Tuimelaars II - Inkt op papier
Alexander Calder - De Tuimelaars II - Inkt op papier

Een van de circusvoorstellingen die Calder gaf. (Een soortgelijke film is hier te zien bij Ubuweb)

Jean Painleve - La Grand Cirque Calder 1927 - Film
Jean Painleve - La Grand Cirque Calder 1927 - Film

 Calder en Piet Mondriaan

De invloed van Mondriaan op Calder is kort en simpel, als we kijken naar het werk hiervoor zien we een circus met alles er op en eraan. Het bezoek aan het atelier van Mondriaan brengt een hele omkeer in het beeldend denken van Calder; ‘Het was mijn bezoek aan Mondriaans atelier dat me abstract maakte’. Duidelijk dus.

De overeenkomsten zijn op het begin dan ook nogal duidelijk.

Piet Mondriaan - Compositie met wit en zwart II, met zwarte lijnen - Olieverf op doek
Piet Mondriaan - Compositie met wit en zwart II, met zwarte lijnen - Olieverf op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek

Zoals al eerder gezegd neemt het atelier van Mondriaan een enorme rol in, ook binnen de tentoonstelling. Er is een reconstructie gemaakt aan de hand van een aantal foto’s.

Michel Seuphor, Rosie Ney - Atelier van Piet Mondriaan
Michel Seuphor, Rosie Ney - Atelier van Piet Mondriaan
JK van den Briel - Atelier van Piet Mondriaan
JK van den Briel - Atelier van Piet Mondriaan
Laszlo Moholy-Nagy - Uitzicht vanuit aterlierraam van Piet Mondriaan - Gelatinezilverdruk
Laszlo Moholy-Nagy - Uitzicht vanuit aterlierraam van Piet Mondriaan - Gelatinezilverdruk
Charles Kartsen - Piet Mondriaan in zijn atelier met Ruitvorm Compositie met Gele Lijnen op een ezel
Charles Kartsen - Piet Mondriaan in zijn atelier met Ruitvorm Compositie met Gele Lijnen op een ezel
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek (detail)
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek (detail)

Daar moet bij worden vermeld: het atelier van Mondriaan was erg klein.

Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Reconstructie atelier Piet Mondriaan
Alexander Calder - Geel Paneel - Hout en beschilderde schijven, metaal en motor
Alexander Calder - Geel Paneel - Hout en beschilderde schijven, metaal en motor
Piet Mondriaan - Victory Boogie Woogie - Plakband, olieverf, papier op doek
Piet Mondriaan - Victory Boogie Woogie - Plakband, olieverf, papier op doek
Piet Mondriaan - Compositie met gele lijnen - Olieverf op doek
Piet Mondriaan - Compositie met gele lijnen - Olieverf op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek
Alexander Calder - Rode en gele vaan - Metaalplaat, metaaldraad, lood en verf
Alexander Calder - Rode en gele vaan - Metaalplaat, metaaldraad, lood en verf
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf op doek
Alexander Calder - De groene streep - Olieverf op canvas
Alexander Calder - De groene streep - Olieverf op canvas

Dan maakte Calder ook nog schilderwerk dat sterk doet denken aan Miro. Niet vreemd, want ze waren goede vrienden van elkaar en het werk van Miro zal Calder zeer zeker erg hebben aangesproken en beïnvloed.

Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf, hout en touw op doek
Alexander Calder - Zonder Titel - Olieverf, hout en touw op doek
Alexander Calder - Sao Paulo - Olieverf op multiplex
Alexander Calder - Sao Paulo - Olieverf op multiplex
Alexander Calder - Weekdieren - Olieverf op doek
Alexander Calder - Weekdieren - Olieverf op doek

En dan natuurlijk een enorme mooie lading Mobiles (naam die overigens van Duchamp af komt) en Stabiles (naam die van Hans Arp af komt).

Alexander Calder - Zonder Titel - Hout, stalen stangen, metaaldraad en verf
Alexander Calder - Zonder Titel - Hout, stalen stangen, metaaldraad en verf
Alexander Calder - Zonder Titel - Beschilderd metaal
Alexander Calder - Zonder Titel - Beschilderd metaal
Alexander Calder - Zonder Titel - Beschilderd metaal
Alexander Calder - Zonder Titel - Beschilderd metaal
Alexander Calder - Zonder Titel (maquette) - Alumonium en beschilderd metaal
Alexander Calder - Zonder Titel (maquette) - Alumonium en beschilderd metaal
Alexander Calder - Zonder Titel (Garagemobile) - Beschilderd Staal
Alexander Calder - Zonder Titel (Garagemobile) - Beschilderd Staal
Alexander Calder - Zeeduivel - Metaalplaat, bouten en verf
Alexander Calder - Zeeduivel - Metaalplaat, bouten en verf
Alexander Calder - Constellation - Hout, metaaldraad en verf
Alexander Calder - Constellation - Hout, metaaldraad en verf
Alexander Calder - Diverse
Alexander Calder - Diversen
Alexander Calder - Constellation Mobile - Hout, touw, metaaldraad en verf
Alexander Calder - Constellation Mobile - Hout, touw, metaaldraad en verf
Alexander Calder - La Grande Vitesse (1 op 5 middelgrote maquette) - Metaalplaat, bouten en verf
Alexander Calder - La Grande Vitesse (1 op 5 middelgrote maquette) - Metaalplaat, bouten en verf
Alexander Calder - La Grande Vitesse (1 op 5 middelgrote maquette) - Metaalplaat, bouten en verf (detail)
Alexander Calder - La Grande Vitesse (1 op 5 middelgrote maquette) - Metaalplaat, bouten en verf (detail)
Alexander Calder - Onbekende Titel - Mobile
Alexander Calder - Onbekende Titel - Mobile
Alexander Calder - Onbekende Titel Mobile - Metaal en verf
Alexander Calder - Onbekende Titel Mobile - Metaal en verf
Alexander Calder - Onbekende Titel Mobile - Metaal en verf
Alexander Calder - Onbekende Titel Mobile - Metaal en verf
Alexander Calder - Onbekende Titel Mobile - Metaal en verf
Alexander Calder - Onbekende Titel Mobile - Metaal en verf
Bezoekers op de tentoonstelling van het Stedelijk in 1969
Bezoekers op de tentoonstelling van het Stedelijk in 1969

Erg enthousiasmerende tentoonstelling die Calder zeer zeker verdient. Een van die tentoonstellingen waarvan iedereen weet dat het een blockbuster is, maar wel eentje die het ook echt verdient.

Nog te zien tot en met 28 mei te GemeenteMuseum Den Haag.