Chabot Museum; When I Was You

De ondertitel van de tentoonstelling When I Was You is minstens zo belangrijk als de titel zelf: Over Schoonheid, Ontmoeting en Troost. Deze ondertitel kan worden opgevat als drie thema’s, maar hier gaat het eerder om een houding dan over drie losse onderwerpen. Het geeft aan dat het niet is waar de kunst over gaat, maar om wat zij kan zijn tussen twee mensen.

Wie Bob van Eerd wel eens ontmoet heeft, zal het niet zijn ontgaan: er is een oprechte interesse in hoe de ander denkt en in welke wereld deze leeft. Voortkomend uit een fundamenteel verlangen te begrijpen wat de ander beweegt. De artistieke productie die daaruit volgt, ontsluit vervolgens die wereld opnieuw. Het maakt Bob tot een uitzonderlijke verzamelaar; hij opereert op een totaal andere manier dan veel andere kunstkopers. Hij hoeft niet iets moois boven de bank, of een investering, maar iets anders.

De collectie van Van Eerd is ontstaan vanuit persoonlijke ontmoetingen en gesprekken met kunstenaars, niet vanuit kunsthistorisch besef of marktlogica. Wederzijds begrip is daarin essentieel (of in elk geval een oprechte poging daartoe), waaruit soms een aankoop volgt. Niet als bevestiging van economische waarde, maar als voortzetting van een gesprek. Deze persoonlijke collectie vormt het hart van de tentoonstelling, aangevuld met enkele stukken uit de museumcollectie zoals een mooi dubbelportret van Henk Chabot.

De titel van de tentoonstelling When I Was You komt van een werk van Elly Strik, en het dekt de empathische toon die overal voelbaar is. Niet alleen in de houding van Van Eerd (die voor de gemiddelde bezoeker wellicht onbekend is), maar ook in de gekozen werken. Veel stukken tonen een menselijke entiteit en hebben een sterke expressieve kracht. Continue wordt je aangekeken door mensfiguren waar je je als toeschouwer toe moet verhouden. Sommige werken komen keihard binnen zoals het portret van Hannah van Bart of het grote doek van Jenetta de Konink. Sommige werken hebben een flink formaat, maar een aanzienlijk deel is vrij handzaam formaat zoals een heel mooi klein werk van Katinka Lampe op papier, of de werken op papier van Hans Klein Hofmeijer.

Even terug naar die ondertitel. Schoonheid verschijnt hier niet als esthetisch criterium, maar als bijproduct van aandacht. Alles waar je aandacht aan schenkt wordt mooier, het gaat om de welwillendheid de ander te willen begrijpen. De noodzakelijke ontmoeting is geen publiek moment, maar een geschiedenis die aan de werken blijft kleven. Wij als toeschouwers zijn geen deelgenoot van de geschiedenis die Bob van Eerd heeft gehad, maar wij krijgen de kans om via de werken alsnog nieuwe ontmoetingen op te doen. Het is geen tentoonstelling waarin de werken een sterk onderling narratief vormen of een artistiek pleidooi houden. Natuurlijk zijn er rode draden te benoemen, maar daar gaat het niet om. Waar het wel om gaat? Het meest tekenend is de leestafel (uiteraard gemaakt van een transportkrat van een kunstwerk) op de bovenste verdieping: het gaat om elkaar ontmoeten bij de spreekwoordelijke kop koffie en horen hoe de ander naar de wereld kijkt. Deze tentoonstelling is daarmee een pleidooi voor een persoonlijke, empathische omgang met kunst, en daarin schuilt veel schoonheid en tenslotte de troost.