Museum van Bommel van Dam; Eugène Brands & Gabriel Lester

Het werk van Eugène Brands (1913–2002) mag als algemeen bekend beschouwd worden. Hij was korte tijd één van de COBRA-leden, maar hij koos al snel een eigen traject. Toch blijft zijn werk structureel gelinkt aan die kortstondige periode, en dat deel kennen we onderhand wel. Een tentoonstelling van dat werk is niet overbodig, maar voegt weinig toe aan de betekenis van zijn praktijk als geheel. Een breder chronologisch overzicht kan natuurlijk ook om zijn hele oeuvre te ontsluiten, maar wellicht is dat wat academisch en droogjes. Bij deze tentoonstelling is gekozen voor een heel andere aanpak aanpak. Gabriel Lester (1972) is gevraagd om zorg te dragen voor de scenografie. Kosmologie en de wonderen van het heelal zijn een thematische rode draad door zowel de werken als de tentoonstelling heen. (Helaas onduidelijk door wie deze keuze is gemaakt, door Lester of de curator). De tentoonstelling is opgedeeld in een duistere ruimte waar olieverf schilderijen aan de muur hangen, waarna je vervolgens via een werk van Lester in een lichte ruimte komt met constellaties van werken die soms aan muren hangen, maar ook in de ruimte zweven. Aan het einde van de tunnel waar je doorheen bent gekomen, bevindt zich aan het andere uiterste van de ruimte een LED-werk van Lester dat min of meer de gehele ruimte van sfeerverlichting voorziet. De scenografie is dus essentieel onderdeel van het geheel, in het zaalboekje wordt heel snel duidelijk hoe de sterrenbeelden van de werken van Brands zich tot elkaar verhouden en ze door de tijd heen tot elkaar relateren. Thematisch gepast, maar ook daadwerkelijk functioneel voor hoe de tentoonstelling de werken wil activeren voor de bezoeker.

Deze verrassende combinatie van Brands en Lester pakt opmerkelijk goed uit: het werk van Brands krijgt door de scenografie extra lading en wordt geactualiseerd door Lester. Ook zijn er verrassende werken gekozen van Brands die me eigenlijk niet zo bekend waren, zoals de vroege multimediacollages, maar ook werken die niet passen binnen de beroemde COBRA-periode. Het maakt duidelijk dat Brands veel meer maakte dan expressieve en kleurrijke penseelstreken. Deze tentoonstelling geeft zo een heel andere blik op zijn oeuvre dan dat je zou verwachten.

Je zou kunnen zeggen dat de werken van Brands als materiaal dienen voor Lester om mee uit te pakken. En tot op zekere hoogte is dat ook zo. Toch is het geheel met veel waardering en respect voor het werk van Brands gedaan. Het is een presentatie waarin Brands afstraalt op Lester, en de werken van Lester letterlijk stralen op die van Brands. Het mooie is dus eigenlijk dat een oeuvre waarvan je denkt dat je het wel kent, door een hedendaagse kunstenaar een totaal nieuwe diepte krijgt. Er zijn genoeg kunstenaars van een vergelijkbaar kaliber als Brands waarvan het oeuvre veel rijker is dan we wellicht denken. Er is een aanleiding en een artistieke interpretatie nodig om dat naar boven te krijgen. Dit is daar dus een inspirerend voorbeeld van en wat mij betreft voor herhaling vatbaar. Zo komen oeuvres weer uit de depots en krijgt een levende kunstenaars de kans om zijn licht te laten zijn op dat werk en er een band mee aan te gaan. Een verbinding door ruimte en tijd heen. Zo gezien lijkt het alsof Brands deze ingrepen zelf ook gewaardeerd zou hebben. Zijn werk geeft er in elk geval alle schijn van.