Wiels; Francis Alÿs

De trein rijd langs de achterkant van de wereld, heb ik ooit een Vlaams schrijver horen zeggen. Deze gedachte kwam weer naar boven toen ik Brussel binnenreed. Ik rijd door […]

De trein rijd langs de achterkant van de wereld, heb ik ooit een Vlaams schrijver horen zeggen. Deze gedachte kwam weer naar boven toen ik Brussel binnenreed. Ik rijd door Brussel noord en uit de trein zie je hoeren, kapotte gebouwen en graffiti. Alles lijkt grijs in de stad, de gebouwen het weer en de half geënthousiasmeerde mannen die langs de ramen heenschuifelen. Ook het station en de daklozen zijn grijs. Maar als je eenmaal in Wiels bent aangekomen verandert alles. Ik sta in een keer binnen in een oude bierbrouwerij. In de aankomst ruimte staan twee enorme koperen ketels, overal staan tafeltjes lopen kinderen en zitten mensen te praten te eten en te drinken.

Wiels brengt de eerste grote overzichtstentoonstelling in België van één van de invloedrijkste  kunstenaars van vandaag, Francis Alÿs (BE, 1959°). Via verschillende poëtische en allegorische invalshoeken verkent Alÿs zowel politieke onderwerpen zoals grensconflicten en economische crises als alledaagse situaties. Dit overzicht toont zowel iconisch als recent tot nieuw werk dat nog nooit eerder werd tentoongesteld :schilderijen, tekeningen, video’s, animatie en installaties. De tentoonstelling heeft een retrospectief karakter waarbij alle stadia gevolgd kunnen worden, die Francis Alÿs tot één van de belangrijkste kunstenaars van  zijn generatie lieten uitgroeien.

De expositie heet; A Story of Deception, waarbij het woord deception meerduidig is en zowel aan de woorden ontgoocheling, illusie en waanvoorstelling refereert. Het werk van Alÿs is vaak ook meerduidig, om zo te kunnen vervallen in poëzie. Het veld tussen poëzie en engagement is dun in het werk van Alÿs. En dat is ook Dirk Snauwaert niet ontgaan, curator van Wiels en verantwoordelijk voor de inrichting van deze reizende expositie in Wiels. Het geheel is in globaal twee delen verdeeld. Een deel van de expositie is op de tweede etage te zien en een deel op de derde. Thematisch is de keuze gemaakt om het poëtische werk op de tweede etage te plaatsen. Het werk op de derde etage staat in meer of mindere mate in verband met de problematiek in Palestina en Israël waarbij het steeds het idee van een grens in allerlei verschillende werken bevraagd wordt.

Ik vraag me af of een kunstenaar zich met zulke zware thematiek moet bezighouden. En zie Alÿs voor me op zijn gympen tegen een blok ijs aan schoppend. Ik bedenk me dat hij zijn architecturale scriptie schreef over de verdwijning van de hond uit het straatbeeld. En bedenk me opeens dat wij allemaal onderdeel van dezelfde wereld zijn en dat het misschien wel eens goed is dat deze thematiek op een open manier als aanleiding van een werk kan dienen.

Alle schilderingen in de tentoonstelling zijn klein, houterig en illustratief geschilderd. Maar ze zijn ook allemaal treffend. geen van allen zijn ze pretentieus, overdreven of lijken ze te zeggen kijk eens wat ik met verf kan. Sommige schilderijtjes laten de westoeverbarrière in Israël zien. Andere zijn minder eenduidig. Een serie lijkt over een droom te gaan.

Poëtisch is het werk dat niet eenduidig ergens over gaat. het gaat noch over het noch over het ander. Het raakt kant noch wal, maar dobbert als het ware tussen alle ‘omlijnde’ gebieden in. Zij kan de ratio zo af en toe ontstijgen.

Een werk waarin Alÿs een enkele gele streep op het midden van de weg restaureert. Ontspannen tijdens het roken van een sigaret word de streep beetje bij beetje weer echt geel geverfd.

Op deze etage is ook zijn video performance ‘ the green line’ te zien. Een werk dat ik zelf erg de moeite waard vond. daarin loopt hij met een blik lekkende groene verf door Jeruzalem. Door de lekkende verf word er een groene lijn of ‘grens’ over de grond getrokken. De beladen blikken van omstanders en de nonchalante Alÿs maken het geheel tot een interessante gebeurtenis.

Het onderstaande werk is een video performance, en meteen het enige werk dat zo bewust geësthetiseerd is. Alle video werken binnen de expositie zijn registraties van een gebeurtenis. Bij het onderstaande werk overstijgt het de registrerende manier van filmen, en wordt de film zelf, los van zijn concept of aanleiding een interessante esthetische projectie.

Een beetje aangeslagen verlaat ik de expositie, die nog enkele dagen daarna in mijn hoofd blijft hangen. En dan is er in ieder geval iets gebeurt dat de moeite waard was. Misschien is het tijd voor kunst die weer ergens over kan gaan. Kunst die weer de verbinding met de wereld zoekt, zonder dat dit meteen plat of eenduidig is. De expositie loopt tot 30 januari 2011, dus als je tijd hebt zeker even naar Brussel toe.